Dr Vodou - z Polski na Haiti

Przechodzimy ostre szkolenie językowo-kulturowe. Kujemy kreolskie słówka i uczymy się co zrobić, kiedy trafimy na ceremonię vodou. Oto, czego dowiedzieliśmy się na temat jednego z większych fenomenów Haiti, czyli zombie.

Zombie to ludzie, którzy zmarli, ale wciąż żyją, chodzą, mówią. Kontrolę nad ich duszami przejęli źli kapłani, którzy potrafili ich wybudzić ze śmiertelnego letargu i całkowicie sobie podporządkować. Zombie stają się niewolnikami – i właśnie dlatego Haitańczycy panicznie boją się zombifikacji. Niewolnictwo to dla Haitańczyków najpotworniejsza tragedia. Zresztą trudno się dziwić – za czasów francuskiej dominacji Sto Domingo, czyli obecna Hispaniola, była najbardziej katorżniczą ze wszystkich kolonii. Przewidywany czas życia niewolników przywiezionych do pracy na plantacjach nie przekraczał 10 lat.

Zjawisko zombifikacji przez wiele lat badał dr Lamarque Douyon, kanadyjski lekarz, szef centrum psychiatrii w Port-au-Prince. Okazało się, że wiele osób, które przez przerażonych chłopów były uznawane za zombie, to ludzie z problemami psychicznymi, chorzy na padaczkę, opóźnieni umysłowe albo alkoholicy. Douyon znalazł jednak przykład osoby, której śmierć została oficjalnie stwierdzona, a mimo to wielu ludzi widziało ją potem żywą. Był to Clairvius Narcisse, którego uznano za zmarłego w 1962 r., a zgon stwierdzili lekarze ze szpitala, do którego jedziemy – Hopital Albert Schweitzer w Deschapelles. Douyon uznał, że Narcisse’owi podano truciznę, której działanie spowodowało czasowy zanik czynności życiowych do tego stopnia, że lekarze uznali ofiarę za zmarłego. Co więcej, zdaniem Douyona podanie trucizny i zombifikacja jest formą kary wymierzanej zwykle przez bliskich ofiary. Narcisse miał zostać zabity przez swoich braci za to, że nie zgodził się na ich plan sprzedaży rodzinnej ziemi. Z kolei Ti-Femme, kobieta-zombie, którą badał Douyon, nie chciała poślubić mężczyzny wybranego przez rodzinę i dlatego została ukarana. O paraliżującym działaniu trucizny decydują przede wszystkim wydzieliny ropuchy Bufo Marinus

Na Haiti istnieje też inny rodzaj zombie, tzw. zombie astralny, czyli zagubiony duch zmarłego, który dostał się pod kontrolę kapłana. Kapłan trzyma takiego zombie zamkniętego w glinianym naczyniu lub butelce i wypuszcza go tylko w celu wykonania określonego zadania.